Türkiye’de Patent Araştırması
Terminoloji, sınıflandırma ve bülten araştırması stratejisi
Türkiye’de patent araştırması, İngilizce bir anahtar kelimenin başka bir veri tabanında aranmasından ibaret değildir.
Güvenilir bir Türk patent araştırması, teknik bir terimi tercüme ederek kamuya açık bir arama ekranına yazmaktan daha fazlasını gerektirir.
Araştırmanın amacına göre TÜRKPATENT patent veri tabanı, Resmî Patent Bültenleri, IPC ve CPC sınıflandırmaları, patent aileleri, yabancı patent ofislerindeki işlem dosyaları ve Türkçe patent belgelerinde fiilen kullanılan terminoloji birlikte incelenebilir.
Uygun araştırma yöntemi, yanıtlanması gereken soruya göre de değişir.
Yenilik araştırması, faaliyet serbestisi incelemesi, hükümsüzlük araştırması ve rakip takibi aynı belgeleri hedeflemez. Bu araştırmaların aynı şekilde tasarlanması da beklenmemelidir.
Türkçe terminolojinin önemi
Aynı teknik kavram, Türkçe patent belgelerinde farklı ifadelerle yer alabilir.
Terminoloji; başvuru sahiplerine, çevirmenlere, teknik alanlara ve hatta aynı patent ailesinin farklı üyelerine göre değişebilir. Tercüme edilmiş bir belgede teknik olarak savunulabilir, ancak mühendislik uygulamasında nadiren kullanılan bir ifade tercih edilmiş olabilir.
Bu nedenle aynı kavramın şu tür bir sıra izlenerek araştırılması gerekebilir:
beklenen Türkçe terim → teknik eş anlamlı → alternatif çeviri → işlevsel tanım → biçimbilimsel varyasyon
Tek bir sözlük karşılığına dayanan araştırma, yapay biçimde dar sonuçlar üretebilir.
Bu durum özellikle bir bileşenin alışılmış adıyla değil, aşağıdaki özelliklerinden biriyle tanımlandığı belgelerde önem kazanır:
- yerine getirdiği işlev;
- daha büyük bir düzenek içindeki konumu;
- başka bir bileşenle etkileşimi;
- malzemesi veya fiziksel özelliği;
- çalışma sırasında meydana getirdiği etki; veya
- sağladığı teknik sonuç.
Araştırma bu nedenle yalnızca belirli bir belgede kullanılan isme değil, istem özelliğinin temsil ettiği teknik kavrama göre tasarlanmalıdır.
Sınıflandırmalar sözcüklerden daha istikrarlı olabilir
Terminolojinin değişken olduğu durumlarda IPC ve CPC sınıflandırmaları, ilgili teknik alana ulaşmak için daha istikrarlı bir yol sağlayabilir.
Verimli bir araştırma çoğu zaman yinelemeli olarak gelişir:
anahtar kelime → ilgili belge → IPC/CPC sınıfı → komşu belgeler → başvuru sahibi → patent ailesi
İlk ilgili belge şunları ortaya çıkarabilir:
- daha kullanışlı bir sınıflandırma;
- alandaki uzmanların kullandığı terminoloji;
- önemli bir başvuru sahibi veya buluşçu;
- daha eski bir rüçhan başvurusu;
- patent ailesindeki bir PCT veya EP yayını; ya da
- inceleme sırasında başka bir patent ofisince atıf yapılan belgeler.
Sınıflandırmaya dayalı araştırma, özellikle farklı çevirilerin teknik açıdan ilişkili açıklamaları gizlediği durumlarda yararlıdır.
Bununla birlikte sınıflandırma, metin araştırmasının tamamen yerini tutmaz. Bir sınıf fazla geniş olabilir, zaman içinde değişmiş olabilir veya araştırılan teknik ilişkiyi tam olarak yansıtmayabilir.
En güçlü araştırmalar genellikle iki yaklaşımı birlikte kullanır.
Resmî Patent Bülteni
Veri tabanı nelerin bulunabildiğini gösterir.
Bülten ise neler yaşandığını anlamaya yardımcı olur.
Bazı araştırmalarda veri tabanı sonuçlarının Resmî Patent Bülteni incelemesiyle tamamlanması gerekebilir.
Bülten incelemesi özellikle şu amaçlarla kullanılabilir:
- yayın kronolojisinin belirlenmesi;
- belirli bir dönemde yayımlanan hakların tespit edilmesi;
- usulî gelişmelerin takip edilmesi;
- belirli bir başvuru sahibine ilişkin faaliyetlerin incelenmesi;
- patent veya başvuruya ilişkin resmî yayın kayıtlarının doğrulanması; ve
- arama ekranında kolaylıkla görülemeyen tarihî bilgilerin araştırılması.
Veri tabanı ile bülten birbirinin yerine geçebilecek kaynaklar değildir.
Farklı sorulara yanıt verirler ve gerektiğinde birlikte kullanılmaları gerekir.
Veri tabanının sınırları araştırma yöntemini değiştirir
Bir veri tabanı arayüzü, patent evreninin kendisi değildir.
Kamuya açık patent veri tabanları genellikle tekil sorgular ve belge temini için tasarlanmıştır. Ulusal patent verilerinin sınırsız biçimde alınması veya bütün patent görünümünün analitik olarak yeniden kurulması için hazırlanmış değildir.
Bu nedenle geniş kapsamlı araştırmaların, teknik açıdan anlamlı daha küçük araştırma yollarına ayrılması gerekebilir.
Dosyanın niteliğine göre araştırmalar şu ölçütlere göre ayrılabilir:
- terminoloji;
- IPC veya CPC sınıflandırması;
- başvuru sahibi veya buluşçu;
- yayın dönemi;
- patent ailesi;
- hukukî durum;
- teknik özellik;
- istem kavramı; veya
- usulî işlem.
Arayüzün uygulamadan kaynaklanan sınırları yalnızca teknik bir güçlük değildir. Araştırmanın nasıl tasarlanacağını doğrudan etkiler.
Araştırma yöntemi, mevcut verilerin gerçekte nasıl sorgulanabileceğini, karşılaştırılabileceğini ve ilişkilendirilebileceğini dikkate almalıdır.
Ulusal kayıt, uluslararası araştırmanın başlangıç noktası olabilir
Bir Türk patent kaydı her zaman araştırmanın sonu olarak görülmemelidir.
Ulusal kayıt aşağıdaki kaynaklara götürebilir:
- daha eski bir yabancı rüçhan başvurusu;
- daha ayrıntılı veya daha kolay araştırılabilir metin içeren bir PCT yayını;
- ayrıntılı araştırma veya inceleme geçmişine sahip bir Avrupa patenti aile üyesi;
- farklı istem kapsamlarına sahip diğer aile üyeleri;
- başka bir patent ofisi tarafından atıf yapılan belgeler;
- aynı teknik konunun alternatif çevirileri; veya
- başka önceki teknik belgelerini ortaya çıkaran komşu sınıflandırmalar.
Dolayısıyla ulusal kayıt, uluslararası teknik ve usulî bir incelemenin giriş noktası olabilir.
Bu husus, en erken açıklamanın ve bu açıklamanın kesin içeriğinin belirleyici olabileceği hükümsüzlük araştırmalarında özellikle önemlidir.
Araştırma stratejisi hukukî soruya göre değişir
Patentlenebilirlik
Araştırma, yenilik ve buluş basamağı bakımından önem taşıyabilecek önceki açıklamalara yönelir.
Faaliyet serbestisi
Araştırma, ilgili ticari faaliyetin yürütüleceği ülkede ileri sürülebilecek patent haklarına odaklanır. Hukukî durum, istem kapsamı ve ülkesel koruma bu incelemede merkezi önem taşır.
Geçerlilik ve hükümsüzlük
Araştırmada, belirli bir istem özelliğini veya özellikler kombinasyonunu tehdit edebilecek önceki teknik belgeleri aranır. Yayın tarihleri, rüçhan hakkı ve her belgenin kesin içeriği dikkatle incelenmelidir.
Rakip ve teknoloji takibi
Araştırma; belirli başvuru sahiplerine, teknik sınıflandırmalara, yayın dönemlerine veya birbiriyle ilişkili yeni başvuru kümelerine odaklanabilir.
Aynı belge birden fazla araştırma amacı bakımından önemli olabilir. Ancak belgenin hukukî anlamı, incelenen soruya göre değişecektir.
Araştırma sonucundan patent analizine
Bir belgenin bulunması yalnızca başlangıçtır.
Araştırma sonucu, incelenen soruyla ilişkilendirilebildiğinde değer kazanır:
- Belge hangi istem özelliğini açıklıyor?
- Açıklama doğrudan ve tereddütsüz mü?
- İlgili yayın tarihi nedir?
- Patent ailesinin hangi üyesi en yararlı metni içeriyor?
- Türkiye’de ileri sürülebilecek bir hak mevcut mu?
- İnceleme sırasında istem kapsamı değişmiş mi?
- Belge teknik açıdan gerçekten yakın mı, yoksa yalnızca benzer sözcükler mi içeriyor?
- Belge daha ayrıntılı bir incelemeyi haklı kılıyor mu?
Patent araştırmasının değeri, elde edilen sonuçların sayısında değildir.
Değer; ilgili görünen belgeler ile hukukî veya ticari bir kararı gerçekten etkileyebilecek belgeleri birbirinden ayırabilme yeteneğinde yatar.